المولد النبوي الشريف ودبلوماسية الرسول في إدارة الأزمات وبناء السلام
عربي / كوردي
تتجدد في هذه الأيام ذكرى مولد نبينا محمد (صلى الله عليه وسلم)، وهي مناسبة نستحضر فيها سيرة رسولٍ كريم لم يكن دوره مقتصراً على البلاغ والدعوة، بل قدّم للبشرية نموذجاً رفيعاً في الحكمة وإدارة الأزمات، وحلّ النزاعات، وبناء جسور التواصل بين المختلفين، بما يجعل من سيرته العطرة مصدراً مهماً لاستلهام قيم الدبلوماسية والسلام في عالمنا المعاصر.

لقد قامت منهجية الرسول (صلى الله عليه وسلم) في التعامل مع الأزمات على الحكمة، وضبط النفس، والاستماع، واحترام الآخر، والبحث عن مساحات الاتفاق، وتقديم المصلحة العامة على ردود الفعل الآنية. ويبرز في ذلك موقفه (صلى الله عليه وسلم) في حادثة وضع الحجر الأسود، حين احتكمت بطون قريش إلى حكمته في حل خلاف كاد أن يتحول إلى صراع، فجمعهم على حلٍّ رضي به الجميع، مقدماً بذلك نموذجاً مبكراً في إدارة النزاعات بالوساطة والتوافق.

كما شكّلت صحيفة المدينة مثالاً متقدماً في تنظيم العلاقة بين مكونات المجتمع على أساس المسؤولية المشتركة والتعايش وحفظ الحقوق، فيما مثّل صلح الحديبية نموذجاً بالغ الدلالة على الرؤية الاستراتيجية؛ إذ قبل النبي (صلى الله عليه  واله وسلم) تسوية قد تبدو في ظاهرها صعبة، لكنه نظر إلى ما يمكن أن تحققه من استقرار وفتح آفاق للحوار، فكانت مآلاتها خيراً واسعاً للدعوة والمجتمع.

وفي هذا السياق، يقول الله تعالى: ﴿وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ﴾ [الأنفال: 61]، وهي آية تحمل معنى عميقاً في تغليب السلام متى توفرت إرادته، وعدم إضاعة فرص التسوية حين تكون قادرة على تجنيب الشعوب ويلات الصراع.

وقد جسّد الرسول (صلى الله عليه وسلم) هذا النهج قولاً وعملاً، فقال: «ليس الشديد بالصرعة، إنما الشديد الذي يملك نفسه عند الغضب»، في تأكيد أن القوة الحقيقية لا تكمن في الانفعال أو التصعيد، وإنما في القدرة على ضبط النفس وإدارة المواقف بحكمة وبصيرة.

ومن منظور العلاقات الدولية، فإن الدبلوماسية الناجحة لا تقاس فقط بما تحققه من مكاسب آنية، وإنما بقدرتها على بناء الثقة، ومنع الأزمات قبل وقوعها، وتحويل الاختلاف إلى فرصة للحوار، والخصومة إلى مساحة للتفاهم. وهذه المعاني حاضرة بوضوح في السيرة النبوية، التي قدّمت نموذجاً يجمع بين المبادئ والواقعية، وبين الثبات على القيم والمرونة في الوسائل.

إن عالمنا اليوم، بما يشهده من أزمات وصراعات وتحديات متشابكة، أحوج ما يكون إلى استحضار هذه القيم؛ فالحوار ليس تراجعاً، والتسوية ليست ضعفاً، والبحث عن السلام لا يعني التخلي عن الحقوق، بل قد يكون الطريق الأكثر حكمة لحمايتها وترسيخها.

وفي ذكرى مولده الشريف، نستذكر قوله تعالى: ﴿وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ﴾ [الأنبياء: 107]، لتبقى سيرته (صلى الله عليه وسلم) دعوةً إلى الرحمة، والتسامح، وإعلاء شأن الإنسان، وبناء السلام.

وبهذه المناسبة المباركة، نتقدم بأسمى آيات التهاني والتبريكات إلى الشعب العراقي والشعب الأردني والشعب الفلسطيني، وإلى الأمتين العربية والإسلامية والمة الكوردية بضمن الأمة الاسلامية ، سائلين الله تعالى أن يعيدها علينا جميعاً بالخير والأمن والاستقرار، وأن يلهمنا من سيرة المصطفى (صلى الله عليه وسلم) ما يعيننا على بناء عالم أكثر سلاماً وتعاوناً وتفاهماً.

عمر البرزنجي
سفير جمهورية العراق لدى المملكة الأردنية الهاشمية
وسفيرها غير المقيم لدى دولة فلسطين
2026/8/25

****************************

مەولودی پێغەمبەری مەزن (د.خ) و دبلوماسییەتی پێغەمبەر لە قەیران‌ بەڕێوەبردن و ئاشتی‌ دروستکردندا

​لەم ڕۆژانەدا یادی لەدایکبوونی پێغەمبەرمان محەمەد (دروودی خوای لەسەر بێت) نوێ دەبێتەوە بۆنەیەکە تێیدا یادی سیرەتی پێغەمبەرێکی مەزن دەکەینەوە کە ڕۆڵی تەنها لە ڕاگەیاندن و بانگەوازدا نەبوو، بەڵکو نموونەیەکی باڵای لە حیکمەت و قەیران‌ بەڕێوەبردن و چارەسەرکردنی ئاڵۆزییەکان و دروستکردنی پردی پەیوەندی لە نێوان لایەنە جیاوازەکاندا پێشکەش بە مرۆڤایەتی کرد، بە جۆرێک کە سیرەتە پر لە بۆنخۆشەکەی کردووەتە سەرچاوەیەکی گرنگ بۆ ئیلهام وەرگرتن لە بەهاکانی دبلوماسییەت و ئاشتی لە جیهانی هاوچەرخدا.
​بنەمای پێغەمبەر (د.خ) لە مامەڵەکردن لەگەڵ قەیرانەکاندا لەسەر بنەمای حیکمەت و خۆگرتن و گوێگرتن و ڕێزگرتن لە بەرامبەر، گەڕان بەدوای خاڵە هاوبەشەکاندا و خستنەپێشەوەی بەرژەوەندی گشتی بەسەر کاردانەوە خێراکاندا بنیاد نراببوو. لەم سۆنگەیەوە هەڵوێستی پێغەمبەر (د.خ) لە ڕووداوی دانانی بەردی ڕەشدا دەردەکەوێت، کاتێک تیرەکانی قوڕەیش گەڕانەوە بۆ حیکمەتەکەی لە چارەسەرکردنی کێشەیەکدا کە خەریک بوو بگۆڕێت بۆ ململانێیەکی سەخت، بۆیە هەموویانی لەسەر چارەسەرێک کۆکردەوە کە هەمووان پێی ڕازی بوون، بەمەش نموونەیەکی پێشوەختەی لە بەڕێوەبردنی ململانێکاندا بە ڕێگەی نێوەندگیری و تەوافوق پێشکەش کرد.
​هەروەها پەیماننامەی مەدینە نموونەیەکی پێشکەوتووی پێکهێنانی پەیوەندی نێوان پێکهاتەکانی کۆمەڵگەی لەسەر بنەمای بەرپرسیارێتی هاوبەش، بەیەکەوەژیان و پاراستنی مافەکان پێکهێنا، لە کاتێکدا ڕێککەوتنی حودەیبییە نموونەیەکی زۆر واتاداری لە تێڕوانینی ستراتیژی پیشان دا کاتێک پێغەمبەر (د.خ) ڕەزامەندی لەسەر ڕێککەوتنێک دا کە لە ڕوکەشدا سەخت دەردەکەوت، بەڵام سەیری ئەوەی کرد کە دەکرێت سەقامگیری بهێنێتە ئارایە و ئاسۆی گفتوگۆ بکاتەوە، بۆیە دەرئەنجامەکەی خێرێکی فراوان بوو بۆ بانگەواز و کۆمەڵگە.
​لەو چوارچێوەیەدا، خوای گەورە دەفەرموێت: ﴿وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ﴾ [الأنفال: 61]، کە ئەمە ئایەتێکە واتایەکی قووڵ هەڵگرتووە لە پێشخستنی ئاشتی هەر کاتێک خواستی بۆ دابین بوو، و نەفەوتاندنی دەرفەتەکانی ڕێککەوتن کاتێک دەتوانن گەلان لە نەهامەتییەکانی ململانێ بپارێزن.
​پێغەمبەر (د.خ) ئەم ڕێبازەی بە وتە و کردار بەرجەستە کرد کاتێک فەرمووی: «پیاوی بەهێز بە زۆرانباز نییە، بەڵکو پیاوی بەهێز ئەوەیە کە لە کاتی تووڕەبووندا کۆنترۆڵی خۆی بکات، لە جەختکردنەوەیەکدا لەسەر ئەوەی کە هێزی ڕاستەقینە لە تووڕەبوون یان پەرەسەندنیدا نییە، بەڵکو لە توانای کۆنترۆڵکردنی خۆی و بەڕێوەبردنی دۆخەکانە بە حیکمەت و ژیرییەوە.
​لە دیدی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانەوە، دبلوماسییەتی سەرکەوتوو تەنها بەو دەستکەوتە کاتییانە پێوانە ناکرێت کە بەدەستی دەهێنێت، بەڵکو بە توانای لە دروستکردنی متمانە، پێشگرتن لە قەیرانەکان پێش ڕوودانیان، و گۆڕینی جیاوازییەکان بۆ دەرفەتێک بۆ گفتوگۆ، و دوژمنایەتی بۆ مەیدانی تێگەیشتن. ئەم واتایانە بە ڕوونی لە سیرەتی پێغەمبەرانەدا ئامادەن، کە نموونەیەکی کۆکەرەوەی نێوان بنەماکان و واقعییەت، و جێگیربوون لەسەر بەهاکان و نەرمونیانی لە ئامرازەکاندا پێشکەش کرد.
​جیهانی ئەمڕۆمان، بەو قەیران، ململانێ و ئاڵنگارییە ئاڵۆزانەی کە تێیدا دەژی، لە هەموو کاتێک زیاتر پێویستی بە زیندووکردنەوەی ئەم بەها و پەیامانە هەیە گفتوگۆ پاشەکشە نییە، ڕێککەوتنیش لاوازی نییە، گەڕان بەدوای ئاشتیشدا بە مانای دەستبەرداربوون لە مافەکان نایەت، بەڵکو لەوانەیە حیکمەتدارانەترین ڕێگا بێت بۆ پاراستن .
​لە یادی لەدایکبوونی پیرۆزیدا، ئایەتی پیرۆز دێنینەوە یاد: ﴿وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ﴾ [الأنبياء: 107]، بۆ ئەوەی سیرەتەکەی (د.خ) هەمیشە بانگەوازێک بێت بۆ بەزەیی، لێبوردەیی، بەرزڕاگرتنی پێگەی مرۆڤ و بنیادنانی ئاشتی.
​لەم بۆنە پیرۆزەدا، گەرمترین پیرۆزبایی پێشکەش بە گەلی عێراق، گەلی ئوردن، گەلی فەلەستین، و نەتەوەی عەرەبی و ئیسلامی و نەتەوەی کوردیش وەک بەشێک لە نەتەوەی ئیسلامی دەکەین، لە خودای گەورە داواکارین ئەم بۆنەیە بۆ هەموو لایەکمان بە خێر، ئارامی و سەقامگیری بگێڕێتەوە، و لە سیرەتی مەزنی (د.خ)ەوە ئیلهاممان پێ ببەخشێت کە یارمەتیمان بدات لە بنیادنانی جیهانێکی ئاشتیخوازتر، هاوکارتر و تێگەیشتووتردا.

شێخ ​عمر بەرزنجی
باڵیۆزی کۆماری عێراق لە شانشینی ئوردن
و باڵیۆزی نا نیشتەجێ لە دەوڵەتی فەلەستین
٢٠٢٦/٨/٢٥